BCN onderzoekt oplossingen kindvoorzieningen krimpgemeente

 

Krimp, leegstaande lokalen in diverse schoolgebouwen, een dalend aantal leerlingen en verouderde schoolgebouwen die niet meer voldoen aan de huidige onderwijsconcepten: een groot probleem voor veel Nederlandse plattelandsgemeenten.  

 

BCN onderzoekt een oplossing voor Tytsjerksteradiel

In de gemeente Tytsjerksteradiel zoeken de kernpartners in kindvoorzieningen (schoolbesturen, kinderopvang, welzijn en de gemeente) samen naar een oplossing. Dit met het doel om de juiste stappen te zetten naar een evenwichtige spreiding van kindvoorzieningen, die aansluiten bij de behoeften van de dorpen in de gemeente. Ze schakelden BCN in om een onderzoek uit te voeren.

 

Unieke Bottom-Up aanpak

Om tot een gezamenlijke visie en ambitie te komen is voor een bottom-up benadering gekozen, die uitgaat van de eigen inbreng en betrokkenheid vanuit de dorpen. Deze aanpak is uniek in Nederland en wordt met interesse gevolgd vanuit onder andere het ministerie van OCW.  

'Veel onderzoeken richten zich enkel op de beslissingen van bestuurders, maar wij wilden de discussies vanuit de dorpen - dus van de bewoners - aanwakkeren'.

De gemeente Tytsjerksteradiel bestaat uit twaalf dorpen die veel overeenkomsten hebben maar waartussen ook verschillen bestaan. "Bijvoorbeeld op de gebieden van geloof, percentage forenzen en het opleidingsniveau. Maar alle dorpen hebben wel te maken met demografische krimp en een dalend aantal kinderen. Het onderwijs en de kinderopvang zijn de eerste sectoren die met een bevolkingskrimp worden geconfronteerd, door dalende leerlingenaantallen. Met name in kleine dorpen staat het voorbestaan van kindvoorzieningen onder druk, op het gebied van onderwijskundige en psychologische kwaliteit, financien en op de medewerkers."

Voor dit onderzoek is een tijdelijke regiegroep opgericht, die bestaat uit de primaire partners van de kindvoorzieningen: de bestuurders van stichting Openbaar Primair Onderwijs Furore, vereniging Protestants Christelijk Basisonderwijs Tytsjerksteradiel, Kinderwoud, welzijns-organisatie KEaRN en de gemeente Tytsjerksteradiel. Zij formuleerden als probleemstelling: "Welke evenwichtige toekomstbestendige spreiding van kindervoorzieningen in de gemeente Tytsjerksteradiel biedt optimale ontwikkelingskansen aan kinderen, zodat ze een volwaardige plek in de maatschappij en op de arbeidsmarkt kunnen verwerven."

Aan de hand van deze stelling heeft BCN de meningen van de dorpsbewoners opgezocht. "Dit hebben we gedaan met rondetafelgesprekken, waaraan onder meer ouders, oudercommissies, (sport)verenigingen, kerken, schoolraden en dorpsbelangen hebben deelgenomen. Hierin hebben we ze gevraagd naar visies, kansen, risico's en ideeën."

Ook de feiten op basis van kwalitatieve prestatie-indica-toren speelden volgens Keuning een belangrijke rol. "De kernpartners hebben hiervoor gezorgd: onder meer voor de leerlingenaantallen en -prognoses per school, ruimtebehoefte, huidige en verwachte leegstand per schoolgebouw en de functionaliteiten, bouwkundige staat, binnenklimaat en exploitatie van de schoolgebouwen."

 

Het beste voor de kinderen

Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek blijkt dat de dorpen in de gemeente Tytsjerksteradiel in beweging zijn, maar dat de transitie voorzichtig op gang komt. "Onze algemene ervaring uit alle bijeenkomsten en gesprekken is dat alle betrokkenen het beste voor de kinderen willen en realistisch kijken naar de toekomst van de kindervoorzieningen. Ze zagen de gesprekken dan ook zeker als meerwaarde."

Uit de uitkomsten van de startbespreking, de toetsing van de kwalitatieve prestatie-indicatoren en rondetafelgesprekken bleek daarnaast dat er vier verschillende toekomstscenario's mogelijk zijn. Ook heeft BCN Groep gezorgd voor acht aanbevelingen.

Inmiddels zijn de schoolbestuurders op basis van de conclusies en aanbevelingen in gesprek gegaan met de dorpen. Op basis van die gesprekken stellen zij hun koers vast voor de toekomst. Samen met het rapport bieden zij in mei hun bestuurlijke visie aan de gemeenteraad van Tytsjerksteradiel.

 

Acht aanbevelingen

 

1. Bestuurlijke reflectie

De dorpen hebben behoefte aan een visie van de schoolbesturen op de toekomst.

 

2. Blijf als bestuurders in gesprek

Inhoudelijk (onderwijs- en pedagogische kwaliteit), bestuurlijke inrichting en huisvesting.

 

3. Samen werken aan de toekomst voor een duurzame spreiding kindvoorzieningen

Met de opgehaalde informatie vervolgstappen zetten, hierover transparant communiceren en in gesprek blijven met de dorpen. Een integrale samenwerking met onder andere sport, cultuur en zorg is noodzakelijk om kinderen kansen te bieden om later goed in de maatschappij te functioneren.

 

4. Verdieping op onderwijsinhoud

Schoolbesturen met eigen achterban verder in gesprek laten gaan over onder meer 21e-eeuwse vaardigheden, duurzame kindvoorzieningen en optimale kansen voor alle kinderen.

 

5. Zet in op behoud kinderopvang

Onderneem actie op korte termijn op de nijpendere situatie voor kinderdagopvang, peuteropvang en buitenschoolse opvang.

 

6. Brede dialoog met de ouders

Over hun visie en behoefte voor de toekomst, het onderwijsinhoudelijke perspectief en de verantwoordelijkheid van het onderwijs om kwalitatief goed onderwijs te bieden.

 

7. Communiceer open en transparant

Blijf dorpen betrekken en informeren over beleid, beleidskeuzes en vervolgstappen voor een succesvol vervolg aan de onderzoeksresultaten.

 

8. Stel een strategisch plan op

Met duidelijk en overzichtelijk de acties per dorp voor de komende jaren.

 

Vier scenario's

  1. Toewerken naar een (informele) samenwerkingsschool in het dorp, behorend bij een van de beide schoolbesturen. Hierbij wordt ingezet op het verder versterken van de samenwerking tussen de kindervoorziening.
  2. Het handhaven van de individuele school/scholen in het dorp en het verder opzetten van de samenwerking met kernpartners.
  3. Het op termijn sluiten van de basisschool in het dorp.
  4. Het realiseren van een integraal kindcentrum, waarbij alle voorzieningen onder één dak zijn gelegen.

 

Bron: magazine Duurzame Scholen